Verse Index

arjuna uvāca ye śāstra-vidhim utsṛjya yajante śraddhayānvitāḥ teṣāṁ niṣṭhā tu kā kṛṣṇa sattvam āho rajas tamaḥ

śrī-bhagavān uvāca tri-vidhā bhavati śraddhā dehināṁ sā svabhāva-jā sāttvikī rājasī caiva tāmasī ceti tāṁ śṛṇu

sattvānurūpā sarvasya śraddhā bhavati bhārata śraddhā-mayo ’yaṁ puruṣo yo yac-chraddhaḥ sa eva saḥ

yajante sāttvikā devān yakṣa-rakṣāṁsi rājasāḥ pretān bhūta-gaṇāṁś cānye yajante tāmasā janāḥ

aśāstra-vihitaṁ ghoraṁ tapyante ye tapo janāḥ dambhāhaṅkāra-saṁyuktāḥ kāma-rāga-balānvitāḥ

karṣayantaḥ śarīra-sthaṁ bhūta-grāmam acetasaḥ māṁ caivāntaḥ śarīra-sthaṁ tān viddhy āsura-niścayān

āhāras tv api sarvasya tri-vidho bhavati priyaḥ yajñas tapas tathā dānaṁ teṣāṁ bhedam imaṁ śṛṇu

āyuḥ-sattva-balārogya- sukha-prīti-vivardhanāḥ rasyāḥ snigdhāḥ sthirā hṛdyā āhārāḥ sāttvika-priyāḥ

kaṭv-amla-lavaṇāty-uṣṇa- tīkṣṇa-rūkṣa-vidāhinaḥ āhārā rājasasyeṣṭā duḥkha-śokāmaya-pradāḥ

yāta-yāmaṁ gata-rasaṁ pūti paryuṣitaṁ ca yat ucchiṣṭam api cāmedhyaṁ bhojanaṁ tāmasa-priyam

aphalākāṅkṣibhir yajño vidhi-diṣṭo ya ijyate yaṣṭavyam eveti manaḥ samādhāya sa sāttvikaḥ

abhisandhāya tu phalaṁ dambhārtham api caiva yat ijyate bharata-śreṣṭha taṁ yajñaṁ viddhi rājasam

vidhi-hīnam asṛṣṭānnaṁ mantra-hīnam adakṣiṇam śraddhā-virahitaṁ yajñaṁ tāmasaṁ paricakṣate

deva-dvija-guru-prājña- pūjanaṁ śaucam ārjavam brahmacaryam ahiṁsā ca śārīraṁ tapa ucyate

anudvega-karaṁ vākyaṁ satyaṁ priya-hitaṁ ca yat svādhyāyābhyasanaṁ caiva vāṅ-mayaṁ tapa ucyate

manaḥ-prasādaḥ saumyatvaṁ maunam ātma-vinigrahaḥ bhāva-saṁśuddhir ity etat tapo mānasam ucyate

śraddhayā parayā taptaṁ tapas tat tri-vidhaṁ naraiḥ aphalākāṅkṣibhir yuktaiḥ sāttvikaṁ paricakṣate

satkāra-māna-pūjārthaṁ tapo dambhena caiva yat kriyate tad iha proktaṁ rājasaṁ calam adhruvam

mūḍha-grāheṇātmano yat pīḍayā kriyate tapaḥ parasyotsādanārthaṁ vā tat tāmasam udāhṛtam

dātavyam iti yad dānaṁ dīyate ’nupakāriṇe deśe kāle ca pātre ca tad dānaṁ sāttvikaṁ smṛtam